Sinh sống lâu đời ở vùng đất Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, dân tộc Raglai hình thành, lưu giữ một kho tàng văn hoá truyền thống đặc sắc. Trong đó, Lễ Bỏ mả là một nghi lễ quan trọng thẩm thấu trong đời sống tâm linh người Raglai. Trong cuộc chia tay này, Kagor là vật linh thiêng, được người Raglai, hướng về với tất cả tấm lòng thành kính.

Lễ Bỏ mả diễn ra trong ba ngày với nhiều nghi thức mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Raglai. Điều đáng trân trọng trong nghi lễ này là thể hiện trách nhiệm, tinh thần hướng thiện và giáo dục về lòng thuỷ chung của người Raglai.

Mới đây, Lễ bỏ mả của đồng bào Raglai đã được chính các chủ thể văn hoá giới thiệu tới công chúng tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam, tại Đồng Mô (Sơn Tây - Hà Nội).

Thuyền gỗ Kagor được trang trí họa tiết, có nhà cửa, cây cối...
bởi người Raglai quan niệm càng có nhiều vật dụng, người
đã khuất càng viên mãn khi về với thế giới bên kia.


Các thủ nhang có vai trò điều hành lễ, họ là những người cao tuổi,
có uy tín, thông thạo các nghi thức tín ngưỡng của người Raglai.


Nghi thức cúng Kargo với mục đích mời người đã khuất về dự lễ.


Các thủ nhang chính luôn cầm trên tay thanh tre có đính một chiếc nhẫn
và sáp ong hướng dẫn người đã khuất đến nơi có đồ tế lễ.


.


Có rất nhiều nghi thức diễn ra trong ba ngày làm Lễ Bỏ mả của người Raglai
từ Lễ bầu thủ nhang, Lễ cúng kago, Lễ đập heo đập gà, Lễ chia của…
Hầu hết tất cả các lễ thức đều được tiến hành bên thuyền Kagor.


Lễ tiễn đưa Kagor.


Lễ cúng tại Nhà mồ.


Lễ Dứt đứt là nghi thức diễn ra vào ngày cuối cùng của Lễ bỏ mả.


Cũng trong buổi lễ, các hình thức nghệ thuật dân gian như:
Nghệ thuật chạm khắc gỗ (trụ nhà mồ, kagor), các nghệ thuật trình diễn
(múa, nhạc cụ mã la, biểu diễn âm nhạc) phản ánh sinh động sự sáng tạo của
người Raglai và góp phần tạo nên tính đa dạng cho nền văn hóa Việt.

Thế Dương