Vải Thiều Thanh Hà nổi tiếng cả nước (Ảnh: K.T)

Nằm ở ngay gần tuyến đường 5- tuyến đường huyết mạch nối các tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng với Thủ đô Hà Nội, Hải dương có điều kiện để phát triển du lịch và thực tế Hải dương đã hình thành được những khu, điểm du lịch chính như: Khu Côn Sơn-Kiếp Bạc; khu An Phụ-Kính Chủ; điểm du lịch sinh thái đảo Cò Chi Lăng Nam; khu du lịch thành phố Hải Dương; di tích Đền Cao, Văn miếu Mao Điền, đền Tranh, đền Khúc Thừa Dụ, làng múa rối nước Hồng Phong, gốm Chu Đậu…Thế nhưng tuyến du lịch thăm cây vải Tổ và các di tích lịch sử huyện Thanh Hà vẫn chưa mấy người biết tới.

Để đẩy mạnh tuyên truyền cho tuyến, điểm du lịch huyện Thanh Hà, Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hải Dương đã nhiều lần tổ chức Chương trình khảo sát, tuyên truyền quảng bá tuyến du lịch huyện Thanh Hà gồm: Chùa Đồng Ngọ thuộc thôn Cập Nhất, xã Tiền Tiến, huyện Thanh Hà; Chùa Minh Khánh, thôn Bình Hà, Thanh Hà và thăm cây vải tổ ở thôn Thuý Lâm, xã Thanh Sơn, huyện Thanh Hà.

Nhắc tới Thanh Hà có lẽ đầu tiên là phải nhắc tới Vải Thiều.Đầy là nơi còn lưu giữ cây vải tổ hàng trăm năm tuổi. Theo như người dân kể lại, cây vải thiều tổ đã có từ cách đây gần 200 năm, do cụ Hoàng Văn Cơm (tên tự là Phúc Thành), sinh ngày 10/5/1848 (Tự Đức năm thứ nhất) trong một lần đi dự tiệc tại Hải Phòng vào năm 1870, được ăn loại vải ngon nên đã đem 3 hạt về gieo trồng ở vườn nhà. Cả 3 hạt cụ mang về đều nẩy mầm, thành cây, ra hoa, kết quả, trong đó có một cây cho quả có hương vị thơm ngon đặc biệt. Từ cây vải ngon này, cụ Cơm đã chiết cành và nhân rộng ra trong vườn nhà mình và các vườn quanh vùng.

Vải Thúy Lâm vốn ngon nổi tiếng với câu "cau Phù Tải, vải Thúy Lâm". Vải thiều Thúy Lâm có đặc trưng hạt nhỏ, cùi dày, ăn ngọt lịm như đường, có tác dụng bồi bổ cơ thể. Vải thiều Thúy Lâm cũng là giống cây ăn quả đứng đầu về tuổi thọ, chất lượng, năng suất. Năm 1992, Trung ương Hội làm vườn Việt Nam đã truy tặng Bằng khen kèm theo Bia ký cho cụ Hoàng Văn Cơm, người có công trồng cây vải tổ và được dân trong vùng tôn là ông tổ vải thiều Thúy Lâm. Vải thiều Thanh Hà có nét đặc trưng riêng so với các vùng trồng vải khác như: Vải khi chín vỏ mỏng, gai lì, lớp vỏ lụa dai, hạt nhỏ, có độ giòn của cùi, cùi vải róc, khi bóc không bị chảy nước, ăn có cảm giác giòn, ngọt mát...

Về với Thanh Hà mùa vải chín, du khách không chỉ được “Mục sở thị” cây vải tổ hàng trăm năm tuổi mà còn được thưởng thức và mang vải thiều chính hiệu về làm quà biếu cho những người thân.

Bên cạnh đó khi đến với Thanh Hà, du khách còn được tới thăm chùa Đồng Ngọ là một trong hai ngôi chùa cổ nhất của tỉnh Hải Dương. Chùa cách thành phố Hải Dương về phía đông khoảng 7km. Công trình kiến trúc độc đáo nhất của chùa là nhà phẩm nơi lưu giữ tòa cửu phẩm liên hoa dựng vào năm Chính Hòa thứ 13 (1692), tòa cửu phẩm liên hoa do Hòa thượng Thích Chân Nguyên khởi xướng xây dựng hiện còn bia “Kiến khai cửu phẩm liên hoa bi ký”.

Chùa Minh Khánh (Chùa Hương Đại) một di tích lịch sử Quốc gia,có từ thời Lý đến cuối thế kỷ 13 cũng là một trong những điểm tham quan hấp dẫn mà du khách khi đến với Thanh Hà nên lưu lại. Chùa Minh Khánh gắn liền với tên tuổi vị vua anh minh Trần Nhân Tông nhà tu hành đắc đạo, là vị sơ tổ đầu tiên của thiền phái Trúc Lâm Việt Nam (Trúc lâm tam tổ).Chùa còn giữ trên 200 cổ vật như tượng, tháp, bia, cột đá, giếng nước... và đặc biệt là 13 đạo phong của các triều Lê, Nguyễn là: Vĩnh Khánh, Cảnh Hưng, Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định... đến nghị định xếp hạng di tích của Toàn quyền Đông Dương năm 1925. Đặc biệt chùa còn lưu giữ 9 viên ngọc Xá lợi tương truyền là của Trúc Lâm đệ nhất tổ Trần Nhân Tông và tháp lưu huyết của Ngài.

K.T